Tulip Poplar Tree

ટ્યૂલિપ પોપ્લરનું( Tulip Poplar) વૃક્ષ

વિક્ટોરિયા ક્રૉફર્ડ

મારા બાળપણમાં, અમારા ઘરના પાછળના આંગણામાં ટ્યૂલિપ પોપ્લરનું એક ભવ્ય વૃક્ષ હતું. તે ઘરથી નજીક હતું અને ઘરના ત્રણેય માળેથી જોઈ શકાતું હતું. મારા ભાઈ-બહેનો અને મને કહેવામાં આવ્યું હતું કે જ્યારે અમારા માતા-પિતા ઘર બંધાવી રહ્યાં હતાં, ત્યારે કોન્ટ્રાક્ટરે આ વૃક્ષને કાપી નાખવાની સલાહ આપી હતી, કારણ કે તેને કોઈ પ્રકારનો રોગ લાગુ પડ્યો હતો. પરંતુ મારા માતા-પિતાએ તેને કાપી નાખવાને બદલે તેની સારવાર કરાવવાનું અને તેને જીવવા દેવાનું નક્કી કર્યું.

સારવારની પ્રક્રિયામાં વૃક્ષના થડના નીચેના ભાગનો ઘણો હિસ્સો ઘસાઈને દૂર થઈ ગયો હતો અને ત્યાં એક નાની ગુફા જેવી જગ્યા બની ગઈ હતી, જેમાં અમે બાળકો સહેલાઈથી જઈ શકતાં હતાં.

બાળપણમાં વૃક્ષ પરનો આ ઘા મારું ધ્યાન ખેંચતો હતો. એક વખત હું આ વૃક્ષનું ચિત્ર દોરી રહી હતી અને મારું સમગ્ર ધ્યાન તેના થડ પરના ઘાના કાળા નિશાન પર હતું. જ્યારે મારી મમ્મીએ મારું ચિત્ર જોયું, ત્યારે તેમણે નિસાસો નાખ્યો.

“તું આવું શા માટે કરે છે? તું હંમેશાં અંધકાર જ શા માટે દોરે છે?” તેમણે મને પૂછ્યું.

મને એનો જવાબ ખબર નહોતો. એ સમયે મને બસ એટલું જ સ્વાભાવિક લાગતું હતું કે જે કંઈ ઘવાયેલું હોય કે જેમાં કંઈક ખૂટતું હોય, તેને જ શોધવું.

સમય પસાર થતો ગયો તેમ ટ્યૂલિપ પોપ્લરનું વૃક્ષ તેના મૂળ ઘાથી ઘણું આગળ વધી ગયું. ટૂંક સમયમાં તે ૭૫ ફૂટ ઊંચું અને તેના થડની આસપાસનો ઘેરાવો ૧૬ ફૂટ જેટલો થઈ ગયો. પક્ષીઓનાં માળાં અને અન્ય નાનાં જીવજંતુઓ માટે તે એક આનંદમય આશ્રયસ્થાન બની ગયું. દર વર્ષે તેના થડના તળિયે આવેલી પેલી છુપાયેલી પોલાણવાળી જગ્યા થોડી વધુ નાની થતી ગઈ.

તેની ડાળીઓ એટલી ઊંચાઈએ હતી કે તેના પર ચઢી શકાય તેમ નહોતું, છતાં મને તેને જોવું ખૂબ ગમતું. મારો ભાઈ ઘર છોડીને ગયો ત્યાર પછી, જ્યારે પણ મને શાંતિથી એકાંતમાં રહેવું હોય, ત્યારે હું ઘણી વાર તેના મકાનના ઉપરના માળે આવેલા ઓરડામાં જતી. ત્યાંથી હું વૃક્ષની ડાળીઓ અને પાંદડાંને પવનમાં ઝૂલતાં જોતી અને ખિસકોલીઓના એક પરિવારને થડ પર ઉપર-નીચે દોડતો નિહાળતી.

સમય જતાં ટ્યૂલિપ પોપ્લર ૧૫૦ ફૂટ ઊંચું થઈ ગયું. હવે તેના થડને ફરતે હાથ ફેલાવીને ઊભા રહેતા પાંચ લોકો ભેગા થાય, ત્યારે જ તેઓ તેને વીંટી શકે તેમ હતા. એક સમયે બાળકો માટે ગુફા જેવી લાગતી જગ્યામાં હવે માત્ર એક નાનું, અંધકારમય છિદ્ર જ બાકી રહ્યું હતું.

પરંતુ વર્ષો સુધી જ્યારે પણ હું આ વૃક્ષ વિશે વિચારતી, ત્યારે સૌથી પહેલાં મને તેનો ઘા જ યાદ આવતો. મને યાદ આવતું કે તેના થડમાં કેટલું મોટું કાણું હતું. તે કેટલું ક્ષતિગ્રસ્ત હતું. તે લગભગ બચી જ ન શક્યું હોત.

આ વૃક્ષને ખરેખર જેવું હતું તેવું જોવાને બદલે, હું તેના વિશે જે કંઈ ખોટું હતું તેની મારી જૂની યાદોને જ જોતી રહી.

દાયકાઓ પછી, જ્યારે હું દેશના બીજા છેડે સ્થાયી થઈ ગઈ હતી અને પશ્ચિમના પ્રદેશમાં મારા પોતાના પરિવારનું જીવન વસાવી ચૂકી હતી, ત્યારે એક વખત હું મારા પિયરના ઘરે મુલાકાતે આવી. મારા પિતાના અવસાનને થોડા મહિના થયા હતા. હું ઘરના પાછળના આંગણામાં ફરી રહી હતી. મેં ઉપર નજર કરી અને અચાનક મને એવું લાગ્યું કે જાણે હું આ વૃક્ષને પહેલી વાર જોઈ રહી હોઉં.

તે મારી સામે તેના સંપૂર્ણ સૌંદર્ય સાથે ઊભું હતું. તેનાં સુંદર આકારનાં પાંદડાં, ચારે તરફ ફેલાયેલી ડાળીઓ અને પહોળું, મજબૂત થડ, આ બધું ખૂબ જ અદ્ભુત હતું.

તે કેટલું મજબૂત, સંતુલિત અને શક્તિશાળી હતું!

હું ઉપરની તરફ જોતી રહી અને ધીમે ધીમે એક ઊંડી સમજણ મારા અંતરમાં ઊતરી ગઈ.

આ વૃક્ષમાં કંઈ જ ખોટું નથી.

હા, એક સમયે તેને ઘા લાગ્યો હતો, પરંતુ હવે એવું નહોતું. તે એ જૂના ઘાથી ઘણું આગળ વધી ગયું હતું અને સાજું થઈ ગયું હતું. જ્યાં એક સમયે ઘા હતો, ત્યાં હવે કેટલું બધું સૌંદર્ય હતું! કેટલી બધી શક્તિ હતી!

મારા જીવનમાં સૌથી અઘરી બાબતોમાંની એક હતી ભૂતકાળને છોડી દેવો અને વર્તમાનમાં જે સત્ય છે તેનો સ્વીકાર કરવો.

આ વૃક્ષની જેમ જ, મારા બાળપણમાં મને પણ ઘા લાગ્યા હતા. લાંબા સમય સુધી હું મારી જાતને તૂટેલી અને નાજુક વ્યક્તિ તરીકે જ જોઈ શકી હતી. પરંતુ મારી જીવનકથાનો એ માત્ર એક જ ભાગ હતો.

હું પણ સાજી થઈ હતી અને વિકસી હતી. મેં પ્રેમ કર્યો હતો, મને પ્રેમ મળ્યો હતો, મેં માફ કરતાં શીખ્યું હતું અને મારા જીવનમાં વધુ ઊંડી શાંતિ મેળવી હતી.

અને મારી સામે ઊભેલું આ ભવ્ય વૃક્ષ જાણે મને મારું જ પ્રતિબિંબ બતાવી રહ્યું હતું. તે તેના સમગ્ર સૌંદર્ય, સ્વસ્થતા અને શક્તિ દ્વારા મને મારી અંદર રહેલા સૌંદર્ય, સ્વસ્થતા અને શક્તિની શાંતપણે યાદ અપાવી રહ્યું હતું.

એ ક્ષણે મારું મન નમ્રતાથી ભરાઈ ગયું અને મારી અંદર એક પરિવર્તન આવ્યું. બધું જ બદલાઈ ગયું.

માત્ર આ વૃક્ષમાં જ કંઈ ખોટું નહોતું એવું નહીં, મારામાં પણ કંઈ ખોટું નહોતું.

બે વર્ષ પછી, મારી મમ્મીનું અવસાન થયું અને અમારું ઘર વેચી દેવામાં આવ્યું. નવા માલિકોએ ટ્યૂલિપ પોપ્લરનું વૃક્ષ કાપી નાખવાનો નિર્ણય લીધો. તેઓને ઘરની બહાર લાકડાનું એક વિશાળ પ્લેટફૉર્મ (ડેક) બનાવવું હતું અને દુર્ભાગ્યે, આ વહાલું વૃક્ષ તેમના માર્ગમાં આવતું હતું.

વૃક્ષ કપાઈ ગયા પછી થોડાં અઠવાડિયાંએ હું ત્યાં ગઈ. તેના જીવનને અને તેની સાથે જોડાયેલી મારી સુંદર યાદોને માન આપવા માટે મેં તેની છાલના થોડાક ટુકડા એકઠા કર્યા.

જ્યારે હું વૃક્ષના પહોળા અને તાજા જ કાપવામાં આવેલા થડના પાયાની નજીક ગઈ, ત્યારે મને કરવતનાં નિશાન દેખાયાં. પરંતુ થડની અંદરનો ભાગ, લાકડાનો આંતરિક હિસ્સો, સડો કે ક્ષયથી સંપૂર્ણપણે મુક્ત હતો.

એક સમયે આ વૃક્ષને મોટો ઘા લાગ્યો હતો તેની એકમાત્ર બાકી રહેલી નિશાની હવે માત્ર એક અત્યંત પાતળી, નાની અને કાળી રેખા હતી.

ચિંતન માટેના બીજ પ્રશ્નો:-

૧. કોઈ વસ્તુ કે વ્યક્તિને આપણે આજે ખરેખર જેવી છે તેવી જોવાને બદલે, દાયકાઓ સુધી તેના વિશેની આપણી જૂની યાદોમાં જે ખોટું હતું તેને જ જોતા રહીએ છીએ — આ વિચાર સાથે આપણો કેવો સંબંધ છે?

૨. શું આપણે આપણા જીવનની એવી કોઈ વ્યક્તિગત ઘટના વહેંચી શકીએ, જેમાં અચાનક આપણે આપણી જાતને અથવા અન્ય કોઈ વ્યક્તિને એક નવી દૃષ્ટિથી જોઈ શક્યાં હોઈએ? જ્યાં આપણે જૂના ઘાને પાર કરીને, તેના સ્થાને જે કંઈ વિકસ્યું હતું તેની પૂર્ણતાને જોઈ શક્યાં હોઈએ?

૩. આપણી અંદર આજે જે સત્ય છે, જે વ્યક્તિ તરીકે આપણે અત્યારે છીએ, તેની સાથે ફરીથી જોડાવામાં આપણને શું મદદ કરે છે? ભૂતકાળમાં જે કંઈ તૂટેલું હતું તેની વાર્તાથી આગળ વધીને વર્તમાનમાં જીવવામાં શું મદદરૂપ થાય છે?