રમુજમાં શ્રદ્ધા
પોપ ફ્રાન્સિસ દ્વારા
જીવનમાં અનિવાર્યપણે દુઃખો આવે છે, જે આશા અને પરિવર્તનના દરેક માર્ગનો ભાગ છે. પરંતુ કોઈપણ કિંમતે ઉદાસીમાં ડૂબી રહેવાનું ટાળવું અને હૃદયને કડવું ન બનવા દેવું મહત્વપૂર્ણ છે.
આ પ્રલોભનોથી પાદરીઓ પણ બચી શકતા નથી. અને ક્યારેક કમનસીબે આપણે કડવા, ઉદાસ પાદરીઓ ને મળવાનું થાય છે, કે જેઓ સરમુખત્યાર વધુ હોય છે, ચર્ચ સાથે વિવાહિત થયેલા નહી પણ કુંવારા હોય તેવું વર્તે છે, પાદરીઓ કરતાં અધિકારીઓ જેવા, આનંદીત કરતાં અહંકારી લાગે છે. અને નિશ્ચિત રીતે જ આ સારું નથી. પરંતુ, સામાન્ય રીતે, અમે પાદરીઓ રમુજ નો આનંદ લઈએ છીએ અને ચુટકુલાઓ અને રમૂજી વાર્તાઓનો સારો એવો સંગ્રહ ધરાવીએ છીએ, જેને કહેવામાં અમે ઘણા નિપુણ હોઈએ છીએ, તેમજ અમુક વખત તેની અંદર ના પાત્ર પણ બનીએ છીએ.
વ્યંગ એ એક દવા છે, જે માત્ર બીજાને જ ઉત્સાહિત અને આનંદિત કરવા માટે નહીં, પરંતુ આપણા માટે પણ, કારણ કે આત્મ-વ્યંગ એ નર્સિસિઝમ (આત્મ-મોહ) ના પ્રલોભન ઉપર વિજય મેળવાનું એક શક્તિશાળી સાધન છે. નર્સિસિસ્ટ (આત્મ-મોહી) વ્યક્તિઓ સતત અરીસામાં જોતા રહે છે, પોતાને શણગારતા રહે છે, પોતાને નિહાળતા રહે છે. પરંતુ આરીસાં આગળ ઊભા રહીને પોતાને ઉપર હસવું એ શ્રેષ્ઠ સલાહ છે. તે આપણા માટે સારું છે. અને તે કહેવતને સાચી સાબિત કરે છે કે: દુનિયામાં માત્ર બે પ્રકારના લોકો જ સંપૂર્ણ હોય છે: એક તો મૃત્યુ પામેલા અને બીજાં હજુ જન્મ્યા નથી.
જેસ્યુઇટ્સ ( સોસાયટી ઓફ જીસસ ના સભ્ય, કે જેઓ ક્રિશ્ચિયન મિશનરી નું કાર્ય કરે છે) વિશેના અને જેસ્યુઇટ્સ દ્વારા કહેવાતા ચુટકુલાઓ અનોખા હોય છે, જેની સરખામણી ફક્ત ઇટાલીમાં ઇટાલિયન પોલીસ વિશેના ચુટકુલાઓ સાથે કે યિદ્દિશ (એક જ્યુઈસ બોલી) હાસ્યમાં યહૂદી માતાઓ વિશેના ચુટકુલાઓ સાથે જ થઈ શકે.
આત્મ-મોહ ના ખતરા વિશે, જેને યોગ્ય માત્રામાં આત્મ-વ્યંગ દ્વારા ટાળવાની જરૂર છે, મને એક ચુટકુલો યાદ આવે છે: એક ઘમંડી જેસ્યુઇટ, જેને હૃદયની સમસ્યા હતી અને હોસ્પિટલમાં ઇલાજ કરાવવો પડ્યો. ઓપરેશન રૂમમાં જતા પહેલા, તે ઈશ્વરને પૂછે છે: "હે પ્રભુ, શું મારો સમય આવી ગયો છે?" ઈશ્વર કહે છે: "ના, તું હજુ ઓછામાં ઓછા બીજા ૪૦ વર્ષ જીવશે." ઓપરેશન પછી, તે નક્કી કરે છે કે આનો સંપૂર્ણ ફાયદો લઈ લેવો અને હેર ટ્રાન્સપ્લાન્ટ, ફેસ-લિફ્ટ, લિપોસક્શન, આઈબ્રો, દાંત... ટૂંકમાં, તે એક બદલાયેલ માણસ તરીકે બહાર આવે છે. હોસ્પિટલથી બહાર નીકળતાં જ, તે એક કાર દ્વારા ટકરાઈ ને મૃત્યુ પામે છે. ઈશ્વરની પાસે પહોંચતાં જ તે ફરિયાદ કરે છે કે : "પ્રભુ, પણ તમે કહ્યું હતું કે હું બીજા ૪૦ વર્ષ જીવીશ!" ઈશ્વર બોલ્યા: “અરે! માફ કરજે. હું તને ઓળખી જ ન શક્યો!”
અને મે એક ચુટકુલો સાંભળ્યો છે જે સીધો મારી ઉપર જ છે, અમેરિકામાં પોપ ફ્રાન્સિસ વિશેનો. તે આમ છે: અમેરિકામાં તેમના ધર્મપ્રચાર માટેના પ્રવાસ દરમિયાન ન્યૂયોર્કના એરપોર્ટ પર પહોંચતાં જ, પોપ ફ્રાન્સિસે પોતાના માટે એક ભવ્ય લિમોસિન આવેલી જોઈ. તેઓને તેના ભપકાથી થોડો સંકોચ થયો, પરંતુ પછી વિચારે છે કે તેમને ઘણા સમયથી ડ્રાઇવ કરવાની તક મળી નથી, અને આવા વાહનની તો કદી નહીં. અને તેઓ મનમાં વિચારે છે: ઠીક છે, મને ફરી ક્યારે તક મળશે? તેઓ લિમોસિનને જોઈને ડ્રાઇવરને કહે છે: "તમે મને તે ચલાવવા દેશો?" ડ્રાઇવર જવાબ આપે છે "જુઓ, હું ખરેખર માફી માંગુ છું, હોલિનેસ, પરંતુ હું એ ખરેખર નથી કરી શકતો, તમે જાણો છો, નિયમો અને બંધનો છે."
પરંતુ તમે જાણો જ છો કે, પોપને જ્યારે કોઈ વાત મગજમાં ચડી જાય છે, ત્યારે તે વારંવાર આગ્રહ કરે છે, આખરે ડ્રાઇવરે શરણાગતિ સ્વીકારી. તેથી પોપ ફ્રાન્સિસ, તે વિશાળ હાઇવે પર, ડ્રાઈવ કરવા સ્ટિયરિંગ વ્હીલ પર બેસે છે, અને તેનો આનંદ લેવા લાગે છે, એક્સિલરેટર દબાવે છે, 50 માઈલ પ્રતિ કલાક, 80, 120... જ્યાં સુધી તેમને સાઇરન સાંભળતી નથી, અને પોલીસ કાર તેની બાજુમાં આવીને તેમને રોકે છે. એક યુવા પોલીસમેન કારની ડાર્ક વિન્ડો પાસે આવે છે. પોપ થોડા ચિંતાગ્રસ્ત થઈને વિન્ડો નીચી કરે છે અને પોપને જોઈ ને પોલીસમેનનો ચેહરો ફિક્કો પડી જાય છે. તે કહે છે "માફ કરશો, થોડી ક્ષણ માટે " અને પોતાની ગાડી પર જઈને હેડક્વાર્ટર પર ફોન કરે છે. "બોસ, મને લાગે છે કે એક સમસ્યા છે."
"શી સમસ્યા?" ચીફ પૂછે છે.
" મેં એક ગાડીને સ્પીડિંગ માટે રોકી છે, પરંતુ તેમાં ખરેખર એક મહત્વના વ્યક્તિ છે."
"કેટલા મહત્વના ? શહેરના મેયર?"
"ના, ના, બોસ... મેયર કરતાં પણ વધારે મહત્વના ."
"મેયર કરતાં પણ વધારે !,કોણ છે? ગવર્નર?"
"ના, ના, એથી પણ વધારે."
"પરંતુ તે પ્રેસિડેન્ટ તો નહીં જ હોય?"
" મને લાગે છે, એમના કરતા પણ વધારે."
"પ્રેસિડેન્ટ કરતાં વધુ મહત્વપૂર્ણ કોણ હોઈ શકે?"
"જુઓ, બોસ, મને ખબર નથી કે તે કોણ છે, હું માત્ર એટલું જ કહી શકું છું કે પોપ તેમની ગાડી ડ્રાઇવ કરી રહ્યા છે!"
ઈસાઈ ધર્મ માં આપણને આપણી મુક્તિ માટે બાળકો જેવા બનવાની પ્રેરણા આપે છે. (માથ્યુ ૧૮:૩), આપણને તેમના માફક સ્મિત કરવાની ક્ષમતા પાછી મેળવવાનું યાદ અપાવે છે.
આજે પણ , બાળકોને મળવું એ મને સૌથી વધુ આનંદિત કરે છે. જ્યારે હું બાળક હતો, ત્યારે મારી પાસે એવા લોકો હતા જેમણે મને સ્મિત કરવાનું શીખવ્યું, પરંતુ હવે જ્યારે હું વૃદ્ધ થયો છું, ત્યારે બાળકો ઘણીવાર મારા માર્ગદર્શક બને છે. તેમની સાથેની મુલાકાતો મને સૌથી વધુ ઉત્સાહિત કરે છે, મને શ્રેષ્ઠ અનુભૂતિ અપાવે છે.
અને વૃદ્ધો સાથેની મુલાકાતો: જે વૃદ્ધો જીવનને આશીર્વાદ આપે છે, જેઓ બધા અસંતોષને બાજુએ મૂકે છે, જેઓ વર્ષોથી સારી રીતે પકવાયેલી વાઇનમાં આનંદ લે છે, તે (મુલાકાતો) અવગણી ન શકાય તેવી હોય છે. તેમની પાસે બાળકોની જેમ હસવા અને રડવાની ખૂબી હોય છે. જ્યારે હું સેન્ટ પીટર્સ સ્ક્વેરમાં સભામાં બાળકોને હાથમાં લઉં છું, ત્યારે તેમાંના મોટા ભાગના સ્મિત કરે છે; પરંતુ અન્ય કેટલાક બાળકો, જ્યારે મને સફેદ પોશાકમાં જુએ છે, ત્યારે લાગે છે કે હું તેમને ઇંજેક્શન આપવા આવ્યો છું, અને પછી તેઓ રડવા લાગે છે.
તેઓ સહજતા અને માનવતાના ઉદાહરણો છે, અને તેઓ આપણને યાદ અપાવે છે કે જે લોકો પોતાની માનવતા ગુમાવી દે છે તેઓ બધું ગુમાવી દે છે, અને જ્યારે ગંભીર રીતે રડવું અથવા ઉત્સાહપૂર્વક હસવું મુશ્કેલ બની જાય છે, ત્યારે આપણે ખરેખર જીવનના વૃધ્ત્વના ઢોળાવ પર હોઈએ છીએ. આપણે સંવેદનશૂન્ય બની જઈએ છીએ, અને સંવેદનશૂન્ય પુખ્ત વયના લોકો પોતાના કે સમાજ કે ચર્ચ માટે કંઈ સારું કરતા નથી.
મનન માટેના બીજ પ્રશ્નો:
૧. તમે શું માનો છો કે હાસ્ય અને વ્યંગ્ય આપણને નર્સિસિઝમ (આત્મ-મોહ) માંથી બહાર લાવવા અને જીવનના દુઃખ વચ્ચે પણ આનંદ જાળવી રાખવામાં કેવી રીતે મદદરૂપ બની શકે છે?
૨. શું તમે તમારા જીવનનો કોઈ એવો પ્રસંગ વર્ણવી શકો છો કે જયારે બાળકોની નિષ્કપટતા કે સહજતાએ તમને આનંદ અથવા માનવતા વિશે કંઈક મૂલ્યવાન શીખવ્યું હોય ?
૩. પુખ્ત જીવનની ગંભીરતા અને જવાબદારીઓનો સામનો કરતી વખતે હાસ્યપ્રિયતા અને આત્મ-વ્યંગની આદત વિકસાવામાં તમને શું મદદ કરે છે ?
Seed Questions for Reflection
What do you make of the notion that humor and irony can be powerful allies in overcoming narcissism and lifting the spirit amidst life's inevitable sadnesses? Can you share a personal story that highlights a moment when the innocence or spontaneity of a child taught you something valuable about joy or humanity? What helps you cultivate a habit of light-heartedness and self-irony, particularly in moments when you find yourself facing the seriousness and responsibilities of adult life?
