Be Silent Together
સાથે મળીને મૌનમાં રહીએ
— હાવર્ડ થર્મન
“હજી સુધી આપણે એકબીજાને જાણતા નથી; આપણે હજી સુધી સાથે મળીને મૌનમાં રહેવાની હિંમત કરી નથી.”
વાણીની ક્ષમતા કેટલી અનમોલ ભેટ છે!
વાણીના ધ્વનિ દ્વારા કોઈ ચોક્કસ અર્થ અને વિચારને વ્યક્ત કરી શકવું; આપણા અંતરના જીવનમાં વસેલા ભાવોને બીજા સમક્ષ મૂકી શકવું; અને એવા પ્રતીકો દ્વારા પોતાને પ્રગટ કરી શકવું, જે આપણા ભાવોને સ્પષ્ટ કરે અને તેને વિકૃત ન કરે,આ વાણીના શબ્દોનો ચમત્કાર પણ છે અને તેનું વરદાન પણ.
આથી એમાં કોઈ આશ્ચર્ય નથી કે મનુષ્ય પોતાના જ અવાજના ધ્વનિને જાણે પૂજવા લાગે છે અને જ્યારે બધા શબ્દો બોલાઈ ચૂક્યા પછી જે કંઈ શેષ રહે છે, તેના કરતાં પણ પોતાના શબ્દોને વધુ અધિકાર આપી દે છે.
મૌન પર આપણને વિશ્વાસ નથી હોતો; આપણને લાગે છે કે તેમાં કંઈક વિઘટનકારી છે, તેથી તેને છુપાવી દેવું જોઈએ.
મૌનનો ભય જ એ અર્પણ છે, જે આપણે શબ્દોની વેદી પર ચઢાવીએ છીએ.
આનું એક કારણ બોલવાના અનુભવની અપાર સમૃદ્ધિ પણ છે. આપણે નથી ઇચ્છતા કે આ અનુભવ આપણાથી છૂટી જાય, કારણ કે પછી આપણે ફરીથી એ વિશાળ પ્રદેશમાં ઊતરવું પડશે જ્યાં શબ્દો નથી, જ્યાં વાણી નથી.
એ યાદ રાખવું મહત્વપૂર્ણ છે કે દરેક ધ્વનિ મૌનમાંથી જ જન્મે છે; અને આ જ નિશ્ચલતામાં એ શબ્દ આકાર લે છે, જે આગળ જઈને કોઈ અર્થ વ્યક્ત કરે છે.
અહીં, શબ્દો વિનાનો ધ્વનિ સૌથી સ્પષ્ટ રીતે સાંભળી શકાય છે; અહીં જ એ અર્થોની ઊંડાઈમાં ઊતરી શકાય છે, જેમાંથી આપણા બધા મૂલ્યો જન્મે છે.
આપણે કલ્પના પણ કરી શકતા નથી કે એવી સ્ત્રી કે પુરુષ કેવા હશે, જેમણે ક્યારેય મૌનનો અનુભવ જ ન કર્યો હોય.
“હજી સુધી આપણે એકબીજાને જાણતા નથી;
આપણે હજી સુધી સાથે મળીને મૌનમાં રહેવાની હિંમત કરી નથી.”
ચિંતન માટેના બીજ-પ્રશ્નો :-
તમે આ વિચાર સાથે કેવી રીતે જોડાઓ છો કે મૌન માત્ર શબ્દોની ગેરહાજરી નથી, પરંતુ એ જ એવી ધરતી છે જ્યાંથી શબ્દો જન્મે છે અને જે અર્થ તેઓ વ્યક્ત કરવા માંગે છે તેના માટે આકાર પામે છે?
અને જ્યારે તમે વિચાર કરો છો કે મૌન પ્રત્યેનો આપણો ભય કદાચ એ અર્પણ છે, જે આપણે પોતાને એ વિશાળ, શબ્દવિહીન આંતરિક પ્રદેશમાં ઊતરવાથી બચાવવા માટે કરીએ છીએ, ત્યારે તમારી અંદર શું જાગે છે?
શું તમે તમારા જીવનની એવી કોઈ અંગત ક્ષણની વાત શેર કરી શકો, જ્યારે કોઈ બીજા વ્યક્તિ સાથે વિતાવેલું મૌન,અથવા તમારી પોતાની અંદરનું મૌન,તમારી સામે એવી કોઈ વાત ખોલી ગયું હોય, જ્યાં સુધી ગમે તેટલા શબ્દો બોલીને પણ પહોંચી શકાયું ન હોત?
એવી કઈ વસ્તુ છે જે તમને એકલા હોય ત્યારે, અથવા કોઈ પ્રિય વ્યક્તિની હાજરીમાં, પૂરતો સમય મૌનમાં રહેવાની હિંમત આપે છે,એટલો સમય કે તમે ખરેખર પોતાને અથવા તેમને જાણવાનું શરૂ કરી શકો?
An Excerpt from The Inward Journey, pgs. (52-53)
How do you relate to the notion that silence is not merely an absence but the very ground from which words are "fashioned for the meaning they convey" - and what does it stir in you to consider that our fear of silence might be a kind of offering we make to keep ourselves from descending into that vast, wordless region within? Can you share a personal story of a moment when silence with another person - or even within yourself - opened something that no amount of speech could have reached? What helps you dare to be silent, whether alone or in the presence of someone you love, long enough to begin to truly know them?
