Let Us Pose A Question
ચાલો, આપણે એક પ્રશ્ન કરીએ
અરુણ ધુંધાલે દ્વારા,
ચાલો, આપણે એક પ્રશ્ન કરીએ. શું આપણે સાચે જ એ બધું સમજી શકીએ છીએ, જેને આપણે આપણા હાથોમાં પકડી રાખ્યું છે?
આપણે સમયની એ અમૂલ્ય ક્ષણોને થામી રાખવા માંગીએ છીએ—પ્રકાશ અને છાયાની એ પળો, જેને આપણે જાણે તસવીરોમાં કેદ કરી લીધી છે.
જેથી આપણે તેને ઈશ્વરના આશીર્વાદ માનીને આપણી સ્મૃતિઓમાં સંજોવી શકીએ, અને જેને આપણે પછી સરળતાથી ભૂલી પણ જઈએ છીએ.
આપણે સતત ઝઝૂમતા રહીએ છીએ જીવનના એવા અભિશાપો સાથે, જેને ભૂલવા એટલા સહેલા નથી હોતા.
અને આપણે આપણી જવાબદારીઓને સંભાળીએ છીએ, આદરપૂર્વક.
હું પણ એ જ મેળવવાનો પ્રયત્ન કરું છું—જોકે આપણે એકબીજાથી ખૂબ દૂર છીએ અને ક્યારેય મળ્યા પણ નથી.
પરંતુ જ્યારે તમે અને હું આપણા પોતપોતાના પારિવારિક આલ્બમ સરખાવીને જોઈએ છીએ, ત્યારે આપણને સમજાય છે કે આપણી વચ્ચે ધાર્યા કરતાં પણ વધુ સમાનતા છે.
આપણે આપણા હાથોમાં આપણા પરિવારો અને સમુદાયોનો અનન્ય, છતાં એકબીજાથી બહુ અલગ ન હોય તેવો ઇતિહાસ લઈને ચાલીએ છીએ.
આપણા નગરોની વાર્તાઓ અને આપણા પગ નીચેની એ ધરતીના દ્રશ્યો, જે આપણા ઘરની ઓસરી કે આંગણાની સામે છે.
આપણા જીવનના એ સ્થાનો જેને આપણે વિશિષ્ટ બનાવ્યા,
અને જેમણે બદલામાં આપણા ભીતર ભલાઈ અને સુંદરતાને ઓળખવાની દ્રષ્ટિ ઘડી;
આપણા અંગત સ્થાનોની એવી વાર્તાઓ, જે આપણને શીખવે છે કે આ સંસારમાં "ઘરમાં હોવા" નો અર્થ શું છે.
આખી પૃથ્વી પર આપણા બાળકો અને પૌત્રોનું ભવિષ્ય પણ આપણા જ હાથોમાં છે.
ખાસ કરીને એવા બાળકોનું, જેઓ પોતાની ઈચ્છાથી અથવા ઘરના નિયમોને કારણે,
શહેરો અને ઉપનગરોની ખુલ્લી, વણખેડાયેલી જગ્યાઓમાં મુક્ત થઈને રમવાની સ્વતંત્રતા જાણતા જ નથી.
તેમના માટે—અને આપણા માટે પણ—આ એક જોખમ છે કે હવે તેમને વીજળીના ગેજેટ્સ થી થોડે જ દૂર ચાલી રહેલા સજીવ સૃષ્ટિના અદ્ભુત નાટક (કુદરત) માં બહુ રસ રહ્યો નથી.
તે આવતીકાલના ભવિષ્યના સ્વરૂપથી સહેજ પણ ઓછું નથી જેને આપણે આપણા અનિશ્ચિત હાથોમાં પકડી રાખ્યું છે.
એ બાબતની અનિશ્ચિતતા કે સૌથી શ્રેષ્ઠ શું કરવું,
છતાં આપણો સંકલ્પ એવો જ દ્રઢ છે કે જેમની માટે આપણે આ પૃથ્વી વારસામાં છોડીને જઈશું, તેમના માટે સર્વોત્તમ કરવાનો પ્રયત્ન ક્યારેય ઓછો ન થાય.
કવિ વિલિયમ બ્લેક આપણને કહે છે કે, "આપણે આપણી હથેળીમાં અસીમતાને થામી રાખી છે, અને એક કલાકમાં અનંતકાળને સમાવી રાખ્યો છે."
દુનિયાને જોવા માટે બહુ દૂર જવાની જરૂર નથી. અને આમ કરવાથી આપણને એક સાર્વત્રિક પોકાર સંભળાય છે—કે આપણે એ બાબતો વિશે વધુ ઊંડાણપૂર્વક વિચારીએ
જેને આપણે જાણીએ છીએ અને જેની આપણને ચિંતા (પરવાહ) છે.
આપણું અત્યારે, આપણું વર્તમાન, આપણી ઇન્દ્રિયોની સમૃદ્ધિ, સ્મૃતિઓ અને સંબંધોની સંપત્તિ.
આવો, આપણે એકબીજાની સંભાળ ઊંડાણપૂર્વક અને નિરંતરતા સાથે રાખીએ.
એ અમૂલ્ય પ્રાકૃતિક સંસારનો ઉત્સવ ઉજવીએ અને તેની રક્ષા કરીએ,
જેના આપણે માલિક નથી, પરંતુ જેનું ભવિષ્ય આપણા હાથોમાં છે
અને જેના પરથી જ આખરે આપણું વર્તમાન જીવન અને આવનારું ભવિષ્ય નિર્ભર છે.
ચિંતન માટે બીજ પ્રશ્નો:
તમે આ ધારણા સાથે કેવી રીતે જોડાઈ શકો છો કે, આપણા રોજના "ઘરમાં હોવા" ના અને આપણપણાના અહેસાસને આકાર આપતા વિશિષ્ટ સ્થાનો અને સંબંધોના માધ્યમથી "આપણે આપણી હથેળીમાં અસીમતાને પકડી રાખેલી છે"?
શું તમે તમારા જીવનનો કોઈ એવો અંગત પ્રસંગ વર્ણવી શકો છો, જ્યારે તમે કુદરત અને તમારી આસપાસના લોકોની ઊંડાણપૂર્વક અને નિરંતરતાથી સંભાળ રાખી હોય—ખાસ કરીને ત્યારે, જ્યારે તમને પોતાને પણ સ્પષ્ટ ન હોય કે સૌથી યોગ્ય પગલું કયું છે?
તમારા કયા કાર્યો તમને આવનારી પેઢીઓ પ્રત્યેની તમારી જવાબદારી નિભાવવામાં મદદ કરે છે?
Arun works on establishing bio-insulation production from agri-residues in South Asia. He is an educator and seeker -- in his words, "Seeking, with each dawn, gentle ways forward for our tiny blue dot."
How do you relate to the notion that we "hold infinity in the palm of our hand" through the particular places and relationships that shape our everyday sense of home and belonging? Can you share a personal story of a time you cared for the natural world and the people around you "in profound and persistent ways," especially when you felt uncertain about how to do what's best? What helps you practice responsibility toward future generations with your actions?
